{ثبت نام:: ورود}
اخبارروزانهrss
 
اصول کلی شیوه ABA
بعد از ارائه نتايج پروژه تحقيقاتي لوواس، مقالات بسياري در رد يا تأئيد نتايج آن و نيز بخصوص شيوه هاي اجرائي وی درآمريكا و ساير نقاط منتشر شد كه طي سال هاي بعد جمعأ منجر به برخي باز نگري ها ، بخصوص در بخش عملي شيوه فوق گردید. با توجه به اينكه چكيده اين نظرات در نامه لوواس( به تاريخ نوامبر 1993 ) و سخنراني دكتر مك اكين ( بهار 1998در كنفرانس انجمن اتيسم ايالت كانكتیكات در هاتفورد ) باز تاب يافته ، ذيلأ سعي مي شود جهت روشن شدن نظرگاه و مباني اصلي ABA ، همان مطالب به صورت خلاصه ارائه شود.

لوواس در نامه خود مي نويسد كه ميان محققان علوم رفتاري توافقي هست كه درمان مناسب ( نه ايده آل ) بايد شامل عناصر ذيل باشد :
دكتر جان مك اكين نيز با 20 سال تجربه مستمر در مورد اتيسم و همكاري نزديك با پروفسور لوواس در پروژه تحقيقاتي ايشان در دوره دانشجوئي، در مورد ABA نكات ذيل را بيان نموده است كه توسط خانم استيسي هالت گرن در شبكه كامپيوتري (سایتPDD ) عرضه شده است :
آنچه كه دكتر لوواس براي تثبيت برنامه ABA انجام داد عمدتأ اخذ مباني پايه اي در دانش رفتار و تأكيد بر شدت عملي بود كه براي آموزش كودكان اتيستيك مورد نياز است . اگر تنها 30 دقيقه و دوبار در هفته گفتار درماني چيز خوبي است تصور كنيد كه با 30 ساعت در هفته مي توانيم چه كار بيشتري انجام دهيم .
در رابطه با كودكان فوق يادگيري و آموزش هميشه توأم با درگيري بسيار است درذيل به برخي از اين موارد مشكل ساز اشاره مي شود و اين كهABA چگونه به صورت مشخص با آن ها برخورد مي كند . بايد به ياد داشت كه نكات ذيل عمدتأ توصيف مباني مي باشد و نه برنامه اجرائي .
1-تأكيد بر اصلاح رفتار : نه تنها با ارائه ساختار مناسب و ارائه پاداش در هنگام وقوع رفتار مناسب بلكه با بكار گيري فنون بيشتر ، پيگيري و هدايت اجزاء جداگانه آموزه ها ، بسط وسايل كنترل محركها و تثبيت وجوه افتراق و تشابه .

2-همكاري افراد فاميل : با كمك مؤثر آن ها در آموزش ، زيرا بدون آن ، دست آوردهاي مؤسسات حرفه اي، برنامه هاي آموزشي ويژه درمدارس خاص، بهداري و بيمارستان ها بندرت مي توانندموجب اصلاح عملكرد اين كودكان در خانه شود . 3-كار نفر به نفر : تقريبأ و حداقل براي 6 ماه اول ، زيرا اين كودكان تنها از اين طريق است كه مي توانند ياد بگيرند. اين دوره لازم نيست حتمأ توسط متخصصين ارشد صورت گيرد بلكه كافي است زير نظرآن ها ولي توسط دانشجويان رشته هاي روان شناسي و يا توسط والدين آموزش ديده انجام شود. 1. كار گروهي : ادامه كار با كودك بعد از طي دوران اوليه و آمادگي وي در محیطی کاملا" عادي و با افراد عادي . زيرا آن ها در حضور ساير كودكان اتيستيك ، آنچه را از رفتارهاي جمعي يا اجتماعي آموخته اند در ظرف چند دقيقه از دست مي دهند و به هرصورت چون ميزان پذيرش و تعميم در آن ها كم است ، آن ها بايد همين دوره را ، جهت تعامل با همسالان عادي خود توسط افراد آموزش ديده و طي دستورات و راهنمائي هاي مشخص بياموزند و بكار ببرند . 2. مفهومي كردن آموزش ها : كودكان اتيستيك ذاتأ بايد هر چيزي را به صورت مجازي ياد بگيرند. و چون داراي رفتارهاي مناسب اندكي مي باشند، رفتارهاي جديدبايد يك به يك به آن ها آموزش داده شود زيرا آموزش يك رفتار ، موجب بسط و يادگيري رفتارهاي ديگر نمي شود .

3. شدت آموزش : برنامه آموزشي اين كودكان نيازمند صرف ساعات بسياري است . حدود 40 ساعت در هفته . 10 ساعت در هفته ناكافي است همان طور كه 20 ساعت نيزناكافي است و بخش عمده 40 ساعت ، حداقل در طول 6 ماهه اول بايد شامل اصلاح و يادگيري گفتار و نقايص زبان گردد ، بعدها ، بخشي از اين مدت مي تواند به برنامه هاي جمعي با همسالان نيز اختصاص يابد .

محدود بودن انگیزه ها (low motivation)
محرك هائي كه براي برانگيختن كودكان عادي مناسب مي باشند به هيچ وجه و به خصوص در ابتداي كار براي كودكان اتيستيك كاربردي ندارند . هر يك از اين كودكان نيازمند چيز به خصوصي است تا علاقه اش براي پاسخ به يك درخواست بر انگيخته گردد و در اين صورت كوشش زيادي بايد انجام پذيرد تا نتايج مثبت و منفي برجسته شده و مفهوم علت و معلول به وي آموخته شود تا به مرور انگیزه های لازم، ایجاد شوند.

محدود بودن تقويت كننده ها (limited reinforcement repertoire)
طبق اصول ABA ، تقويت كننده هاي اجتماعي ( نظير : آفرين ، خيلي خوب ، لبخند ) چه در جهت تأئيد وچه عكس آن معمولأ براي اين كودكان مؤثر نيستند . تمجيد و ستايش به خودي خود در اوائل كار كافي نيست ليكن بايد آن ها را با ساير پاداش ها يا تقويت كننده هاي محسوس ( نظير: مواد خوردني، اسباب بازي و غيره ... ) همراه نمود و عاقبت پاداش هاي محسوس را كم و سپس حذف نمود و به جاي آن لبخند و تمجيد را به نحو مؤثر و در جاي مناسب به كار برد .

محدود بودن دامنه توجه (short attention span)
ABA هر تكليف را به واحد هاي كوچكتر و ريزتر و قدم هاي قابل اندازه گيري تبديل مي كند ، زيرا دامنه توجه اين كودكان بسيار محدود است. سپس به مرور زمان و با افزايش توانائي تكاليف فوق در واحدهاي بزرگتر ارائه مي شوند .


آزرده شدن سريع (easily distracted)

تدريس بايد در يك محيط ساكت و بدون ادوات آزار دهنده شنيداري ، ديداري صورت گيرد زيرا اين كودكان به سهولت آزرده مي شوند . ميزان صدا ، شلوغي، حركات ديگران ، منظره بیرون از پنجره و حتي گاهي صداي تهويه مطبوع مي توانند آن ها را آزرده كنند. هدف آن است كه از يك محيط كنترل شده شروع كنيم و عاقبت كودك را به سمت محيط طبيعي و معمولي سوق دهيم .

يادگيري كند (learn more slowly)
براي اين كودكان، تكرار ، يك شيوه مهم يادگيري است ولي نبايد تند يا كسالت آور باشد. برخي از اين كودكان نيازمند آنند كه يك جزء يا نشانه ، صدها بار برايشان تكرار شود تا مفهوم ويژه اي را ياد بگيرند . هم چنين آن ها زماني بهتر ياد مي گيرند كه آموزش هر نكته در زمان و محدوده ای كوتاه ولي به تعداد دفعات زياد ارائه شود و نكته اي كه تنها يك بار در روز تدريس شود هيچ گاه فرا گرفته نخواهد شد.

فهم انتزاعي (abstract concept)
درمانگر ABA از مثال هاي مجرد استفاده مي كندو با ساده ترين و كوتاه ترين جمله اي كه كودك آن را مي فهمد شروع مي كند و بعدأ با افزايش مهارت ها و يادگيري بيشتر مفاهيم، زبان پيچيده تري را به كار مي برد . قصد برنامه آن است كه كودك را به نقطه اي برساند تا قادر به فهم زبان روزمره و زبان طبيعي مردم شود .

ناچیز بودن يادگيري از طریق مشاهده (poor learning by observation)
اين كودكان براي انجام حركت مناسب و يا یادآوری آن چه قبلأ نديده اند مشكل دارند . بنابراين ضروري است تا به نحوي برنامه ريزي شده و تشريحي ، هر مهارت يا رفتار را بياموزند، ABA بر مهارت تقليد از ديگران تأكيد مي كند زيرا اگر آن ها قادر شوند تقليد كنند ، مي توانند مهارت هاي جديدي را بياموزند كه در غير آن صورت ممكن نيست .

ضعف درتفاوت گذاري بين محركها (Poor differentia between relevant and irrelevant stimuli)
اين كودكان غالبأ نمي توانند تفاوت بين نكات ضروري يك موقعيت با نكات غير مهم آن موقعيت را تشخيص دهند. متمركز كردن توجه و ارائه آن محركي كه مورد نظر و ضروري است ، راهي براي غلبه بر اين مشكل است . مهم است كه نكات اشتباه ساز را تشخيص دهيم و بر آن غلبه كنيم . مثلأ ممكن است آن ها به در خواست رنگ بخصوصي در يك كارت ، نه از طريق رنگ بلكه شكستگي لبه همان كارت پاسخ صحيح را بدهند و يا براي يك عروسك پسر يا دخترانه ، نه از ظاهر آن ها بلكه از طريق رنگ يا مشخصه جزئي ديگري كه كودك را متوجه خود كرده پاسخ صحيح را بدهند . به همين جهت لازم است كه آموزش ها را با مواد گوناگون و متنوع انجام دهيم تا از دريافت پاسخ بر اساس اجزاء غيرضروري ، اجتناب شود .

تداخل خود تحريكي با يادگيري (self- stimuli interfere with learning)
وقتي اين كودكان مشغول حركات خود تحريكي ( نگاه خيره ، حركات ريتميك دست و پا ونظاير آن ) هستند ، غالبأ نشانه آن است كه توجه شان منحرف شده و متناسب با وضعيت، چيزي از آموزش را نخواهند فهميد . بنابراين ضروري است كه از انجام اين گونه رفتارها كه با يادگيري تداخل پيدا مي كند ممانعت ورزيم . (بدون آنکه برای حذف آنها به کودک رشوه دهیم).

ضعف در ياد گيري بین گروهي (difficulty learning in large groups)
بعد از توفيق در آموزش نفر به نفر و به تدريج مي توان آن ها را به آموزش هاي 1 به 2 ، بعد 1 به 4 و سپس 1 به 8 منتقل نمود زيرا اين كودكان نمي توانند از همان ابتدا در گروه هاي بزرگ مشغول آموزش شوند .

ضعف در استفاده درست از زمان هاي استراحت
خانواده بايد در طول استراحت ، بازي هاي مستقل مهارتي و ساير فعاليت هائي را كه كودك مي تواند مستقلأ انجام دهد تدارك نمايد تا او هر چه كمتر به دنياي منزوی خود باز گردد .


عدم انطباق بین توانائي هاي حسي- حركتي (sensory- motor impairments)

عكس العمل هاي اين كودكان متعادل نيست و برخي مواقع كمتر و يا بيشتر از حدانتظار است فعاليت هاي ديداري( چشمي) در اكثر آن ها بهتر از شنيداري كار مي كند و بر اساس اصولABA ، كودكاني موفق ترخواهند بود كه بتوانند از روش شنيداري بيشتر استفاده نمايند. مربيان بايد سعي نمايند با ايجاد تعادل ميان اين دو استفاده از گيرنده هاي شنيداري را بسط دهند و نيز كودكاني را كه دوست ندارند لمس شوند ، به اين كار عادت دهند .

عناصر آموزش گسسته (components of discrete trials)
درABA ، هر مهارتي در يك واحد و حلقه گسسته که شامل سه جزء (و بعضا" چهار جزء) است آموزش داده مي شود . هر آموزه گسسته شامل : يك دستور (همراه راهنمائي اولیه یا انجام آن توسط مربی)– يك پاسخ با فرصت ارائه از طرف کودک و يك پیامد است. دستور در ساده ترين شكل با ساده ترين زبان و بسيار كوتاه داده مي شود و به تدريج و بر اساس توانائي كودك بسط مي يابد تا به زبان معمولي نزديك شود .

 
موسسه پاسارگاد ودبستان غیرانتفایی آیین مهرورزی
آدرس:تهران،سعادت آباد ،خیابان علامه جنوبی،کوچه30(قدیری)پلاک32
شماره های تماس:(موسسه)88694232-(دبستان)88682780
ایمیل: info@mehrvarziautism.ir
پیاده سازی توسط شرکت فنا
ایمیل: info@fanaa.ir
شرکت فنا(فراناب افزار آریا)